Terugblik de kracht van kunst in burgerschap in het mbo

Lev Avitan, filosoof, theatermaker en spoken-word artiest, opende de middag op indrukwekkende wijze. Zijn woorden raakten:  

Ik zat op het mbo met een microfoon in mijn handen, een hoofd vol met plannen. Dromen groter dan de kaders waarin het allemaal moest passen.

Ik leerde opdagen, maken door te doen, falen zonder stoppen. Had docenten naast me die me aanspoorde en vertrouwen in me schopten. Maar precies zo’n vak als burgerschap viel volledig uit de toon.

Lees verder

Daarna doken we de thematiek verder in tijdens vier deelsessies, gekoppeld aan de nieuwe burgerschapsthema’s in het mbo.  

Bureau Ruimtekoers - vrijheid en gelijkheid 

Bureau Ruimtekoers liet aan de hand van voorbeelden uit de Arnhem School of Social Arts (ASSA) zien hoe sociaal‑artistieke werkwijzen kunnen bijdragen aan burgerschap. De course met studenten Sociaal Werk stond centraal: zij gingen de wijk in om samen met sociaal artistieke kunstenaars en vanuit nieuwsgierigheid en gelijkwaardigheid contact te maken met bewoners. Deelnemers ervoeren zelf een onderdeel uit deze course, de zintuigenwandeling, en ontdekten hoe anders een omgeving wordt wanneer je met aandacht waarneemt en hoe de ander dit beleeft. Zo werd duidelijk hoe de aanpak van Bureau Ruimtekoers studenten helpt om maatschappelijke thema’s niet alleen te bespreken, maar ook daadwerkelijk te ervaren. 

Theater aan de Rijn – individu en groep 

Onder begeleiding van Muriël Besemer onderzochten deelnemers op de vloer het spanningsveld tussen individu en groep. Door theateroefeningen werd voelbaar hoe je aan burgerschapsthema's kan werken. Net als studenten maakten deelnemers mee hoe het is om positie te kiezen, zich uit te spreken of juist mee te bewegen met de groep, en welke inzichten dat oplevert over jezelf en de ander. Daarna gingen de deelnemers aan de slag met het maken van een triolet: waarin persoonlijke inzichten, groepsdynamiek en verbeelding samenkwamen. 

InScience Film Festival – maatschappijvisies en maatschappelijke vraagstukken 

InScience Film Festival liet zien waarom film zo’n krachtig middel is binnen het mbo. Via korte filmfragmenten en een interactief gesprek ontdekten deelnemers dat kijken nooit vrijblijvend is: film zet aan tot nieuwe perspectieven, kritische vragen en betekenisvolle gesprekken. De voorbeelden die werden gebruikt waren: Iedereen behalve (ontwikkeld door KPN i.s.m. partners), Quota (animatiestudio Job, Joris & Marieke) en Tous les Mêmes (videoclip van Stromae). Tot slot deelde Romy Holweg praktische tips voor het werken met film in lessen burgerschap en verwees naar bronnen waar docenten kwalitatief filmmateriaal kunnen vinden, waaronder Filmhub Oost. 

Museum Arnhem – macht en besluitvorming 

Museum Arnhem liet zien hoe kunst kan functioneren als ingang voor maatschappelijke thema’s binnen het mbo. Deelnemers ervoeren via Visual Thinking Routines hoe kijken nooit neutraal is en hoe betekenis ontstaat in gesprek met anderen. Vanuit kunstwerken uit de collectie en de tentoonstelling Naakt dat raakt werd zichtbaar hoe thema’s als positie innemen, gezien worden en je stem laten horen op een andere manier bespreekbaar worden. In een maakopdracht vertaalden deelnemers het naar een concrete handelingsmogelijkheid voor de onderwijspraktijk: ontwerp een button hoe je als individu in actie kunt komen in deze roerige tijd.   

Optreden studenten Leisure Performer 

De dag werd feestelijk afgesloten met een energiek optreden van studenten van de opleiding Leisure Performer van Rijn IJssel. Ook gedurende de dag waren er mbo-studenten actief: fotografen van de opleiding Mediavormgeving van het Graafschap College legden de bijeenkomst vast, en studenten van ROC Nijmegen zorgden ervoor dat alles achter de schermen soepel verliep. 

De bijeenkomst liet zien hoeveel energie er is om kunst en burgerschap te verbinden. De gesprekken gaven inspiratie én richting voor vervolgstappen. Met nieuwe initiatieven en een groeiende samenwerking tussen mbo en cultuur ligt er een sterke basis om kunst x burgerschap een vaste plek te geven in het mbo.