Samen op ontdekking!

Vervolgens werden er een aantal voorbeelden uitgelicht: 

• Aandacht voor cluster 2 onderwijs bij Orkest Phion, zo is bijvoorbeeld de voorstelling De Kleine Neptunus gemaakt  en gaat programmamaker Carlijn de Lange verder onderzoek doen naar het inclusief maken van receptief muziektheater!
• Matthea Versteeg van het Kroller Muller Museum vertelt over hun succesvolle project ‘Een echte Van Gogh’  Een echte Van Gogh?! – Kröller-Müller Museum  waarbij leerlingen eerst in de klas kennismaken met zijn schilderkunst om hun nieuwsgierigheid aan te wakkeren en ze te stimuleren om ook naar het museum toe te komen. Matthea overtuigt ons ervan dat alles mogelijk is, van theorie tot filosofie, het gaat erom dat je als educator afstemt op wie je voor je hebt. 
• Je kan natuurlijk ook op avontuur in je school zelf! Rieke Oudejans en Verle Wijering vertellen over  ‘De kleine berenjacht’ een toegankelijke intieme voorstelling die op school gespeeld kan worden  Trailer De Kleine Berenjacht | Theater Sonnevanck   Ook maken ze samen met Theater Oostpool twee keer per jaar een nieuwe jongerenvoorstelling voor middelbare scholieren inclusief het VSO. Deze voorstellingen spelen ze in hun Theatertruck; een bijzondere mobiele theaterzaal die rechtstreeks het schoolplein op rijdt. In samenwerking met Rijnbrink is een ontwerponderzoek uitgevoerd naar het verbeteren van de educatie rondom de voorstellingen om de drempel voor theaterbezoek te verlagen, zonder de spanning en uitdaging van de voorstelling weg te nemen.

Lees het onderzoek Voorstellingseducatie VSO (Theater Sonnevanck)  

• Introdans werkt al jarenlang samen met De Onderwijsspecialisten en samen realiseren zij diverse cultuurervaringen voor leerlingen uit de verschillende scholen. Sarah Mensink en Louise Harmsen vertelden over Dans Speciaal; leerlingen van SO de Fonkel en het Meza College werkten afgelopen periode op school naar een dansvoorstelling toe. Binnen dit project maakten leerlingen kennis met verschillende kanten van dans: niet alleen het dansen zelf maar ook techniek (decor en licht), kostuum en make-up. Met dit project laat Introdans zien hoe dans kan bijdragen aan de ontwikkeling en kansen van kinderen en jongeren met een beperking. Door samen te creëren, bewegen en presenteren ontstaan nieuwe mogelijkheden voor zelfvertrouwen, talentontwikkeling en ontmoeting - ook buiten het klaslokaal.  Uiteindelijk traden de leerlingen op voor familie in Akoesticum, een ervaring die zij niet gauw zullen vergeten! 

Bekijk de Aftermovie van Introdans  

Met elkaar hebben we antwoord proberen te geven op de vraag: cultuur meemaken buiten de schoolmuren voor leerlingen in het gespecialiseerd onderwijs; waarom, wat & hoe dan? De opbrengst is samengevat:

Waarom 

Cultuureducatie buiten de school is essentieel om leerlingen in contact te brengen met de echte wereld en hun blik te verbreden. Het helpt hen betekenis te geven aan hun omgeving, uit hun eigen (school)bubbel te stappen en letterlijk en figuurlijk drempels te overwinnen. 

Daarnaast draagt kunst bij aan welzijn: het werkt preventief, ondersteunt emotieregulatie en vergroot zelfvertrouwen, plezier en mentale gezondheid. 

Door activiteiten onder schooltijd aan te bieden, krijgen alle leerlingen gelijke kansen op culturele ervaringen, ongeacht hun thuissituatie. Dit bevordert inclusie, persoonlijke ontwikkeling en deelname aan de samenleving. 

Tot slot stimuleert cultuureducatie creativiteit, nieuwsgierigheid en talentontwikkeling. Leerlingen ontdekken wie ze zijn, wat ze kunnen en leren zich op verschillende manieren uit te drukken, wat leidt tot groei, trots en zelfredzaamheid.

Wat 

Het aanbod bestaat uit diverse, toegankelijke en belevingsgerichte culturele activiteiten, zoals excursies en workshops, zowel binnen als buiten de school. 

Belangrijke kenmerken 

• Alle disciplines en een divers aanbod 
• Aansluiting bij de belevingswereld van leerlingen 
• Keuzevrijheid en ruimte voor differentiatie 
• Financieel haalbaar en inclusief 
• Gericht op ervaring (niet op ‘goede’ antwoorden) 
• Voor en met de doelgroep ontwikkeld (co-creatie) 
• Mogelijkheid tot verdieping via voorbereiding en verwerking 

Daarnaast wordt gepleit voor: 

• Zichtbaarheid van culturele voorzieningen voor leerlingen 
• Inzet van deskundige educatoren. Zo biedt Cultuur Oost een training aan ‘GO op bezoek’  Gespecialiseerd onderwijs op bezoek  om activiteiten en begeleiding zo goed mogelijk af te leren stemmen 
• Verbinding met andere vakgebieden zoals burgerschap en bewegen 
• Aansluiting bij de nieuwe/toekomstige (functionele) kerndoelen kunst & cultuur 

Hoe 

De aanpak vraagt om samenwerking, eigenaarschap en een open houding. 

Binnen de school 

• Creëer draagvlak (tijd, betrokkenheid, leiderschap) 
• Werk aan eigenaarschap bij leerlingen en team 
• Verdeel rollen (docenten, kunstenaars, educatoren) 
• Plan structureel in het jaarprogramma 
• Professionaliseer leerkrachten 

Samenwerking en organisatie 

• Werk samen met culturele partners en ouders 
• Maak gebruik van bestaande regelingen (zoals CMK) en logistieke oplossingen zoals Retourtje Cultuur  
• Zorg voor praktische randvoorwaarden (vervoer, planning) 

Didactische aanpak 

• Werk vanuit co-creatie: mét leerlingen, niet voor hen 
• Ga in gesprek, neem leerlingen serieus 
• Stimuleer nieuwsgierigheid en experiment 
• Denk niet in vaste kaders, durf en wees flexibel 
• Focus op wat wél kan 
• Begin klein en bouw op 

Belangrijk uitgangspunt

Maak cultuureducatie zo normaal mogelijk, net als taal en rekenen, en geef het tijd om te groeien. 

 De netwerkbijeenkomst werd afgesloten met een aanbiedersmarkt waarbij de deelnemers (verder) konden kennismaken met de aanwezige cultuuraanbieders.  

Museum Elburg, Theaterschip, Introdans, Theater Sonnevanck, Kroller Muller, Orkest Phion, Paleis het Loo, Tim Koldenhof producties; dank voor jullie bijdrage aan deze middag! Ook aan alle anderen dank voor jullie komst. Samen maken we cultuurbezoek voor álle leerlingen mogelijk én betekenisvol!