Financiering cultuurcoaches verandert vanaf 2027
De Brede SPUK, een brede specifieke uitkering, stopt eind 2026. Daarmee verandert vanaf 2027 de financiering van cultuurcoaches en cultuurprojecten die aansluiten bij gezondheid, preventie en de sociale basis. Hieronder lees je welke financieringsroutes daarvoor in de plaats komen, wat dit betekent voor cultuur en waar adviseurs op kunnen inzetten.Hoe zit het nu?
Tot en met 2026 komen verschillende geldstromen voor sport, gezondheid, cultuurparticipatie en de sociale basis samen in de Brede SPUK. Daaronder vallen zowel onderdelen van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), zoals mentale gezondheid, Welzijn op Recept en het versterken van de sociale basis, als de Brede Regeling Combinatiefuncties (BRC).
Vanuit de BRC worden buurtsportcoaches en cultuurcoaches gefinancierd. Het Rijk draagt 40 procent bij, gemeenten financieren 60 procent. De regeling is bedoeld om deelname aan sport, bewegen en cultuur te vergroten en verbindingen te leggen met onder andere onderwijs, zorg en welzijn.
Sinds 2026 is de Brede SPUK financieel ontschot. De verschillende onderdelen hoeven niet meer afzonderlijk te worden verantwoord. Daardoor kan binnen de regeling makkelijker tussen budgetten worden geschoven, zolang de doelen van de regeling worden gevolgd. Tegelijkertijd is in 2026 een korting van 10 procent op de Brede SPUK doorgevoerd.
Vanaf 2027: twee routes
Na het stoppen van de Brede SPUK zijn vanaf 2027 twee routes relevant:
Gezondheid en sociaal domein: AZWA
Een deel van de onderwerpen uit GALA krijgt een vervolg binnen het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Het gaat onder andere om basisfunctionaliteiten rond mentale gezondheid, sociaal verwijzen, valpreventie en gezond gewicht en om de regionale preventie-infrastructuur. Niet alle huidige GALA-onderdelen worden op dezelfde manier voortgezet. Cultuur heeft binnen AZWA geen afzonderlijke positie of eigen budget en wordt minder vaak genoemd dan binnen de Brede SPUK.
Combinatiefuncties: SPUK Sport en Bewegen
De BRC verhuist niet mee naar AZWA, maar wordt samen met de huidige SPUK Stimulering Sport ondergebracht in een nieuwe SPUK Sport en Bewegen voor 2027-2029. Voor de BRC is landelijk €83 miljoen beschikbaar. Daarmee blijft ook de rijksbijdrage aan cultuurcoaches bestaan. De gemeentelijke cofinanciering blijft onderdeel van de regeling.
De definitieve regeling voor de SPUK Sport en Bewegen wordt eind 2026 verwacht. Dan worden ook de precieze voorwaarden en bedragen per gemeente duidelijk. De korting van 10 procent uit 2026 wordt in 2027 niet teruggedraaid en de middelen worden niet geïndexeerd. Niet-benutte middelen uit 2026 kunnen niet worden meegenomen naar 2027.
Wat betekent dit voor cultuurcoaches?
Voor cultuurcoaches verschuift de aandacht naar de nieuwe bestuurlijke afspraken over de BRC en de lokale invulling daarvan. In die afspraken is aandacht voor maatschappelijke opgaven uit AZWA. OCW legt daarnaast de verbinding met de Bestuurlijke Afspraken Cultuurbeoefening.
Daarmee vraagt de positie van cultuurcoaches om afstemming tussen verschillende beleidsterreinen: hun financiering loopt via sport en bewegen, terwijl hun werk ook kan bijdragen aan cultuurbeoefening, gezondheid, welzijn en de sociale basis.
En wat betekent dit voor andere cultuurprojecten?
Voor cultuurprojecten die vanuit andere onderdelen van de Brede SPUK werden ondersteund, is de financieringsroute minder rechtstreeks. Om aan te sluiten bij AZWA moeten deze projecten passen bij de lokale en regionale opgaven en afspraken.
Een concreet aanknopingspunt is de regionale werkagenda. Binnen AZWA wordt deze opgesteld als aanvulling op het regioplan, om de basisfunctionaliteiten en de ondersteunende basisinfrastructuur uit te werken. De (mandaat)gemeente en de preferente zorgverzekeraar doen dit vanuit hun rol als financier, in samenspraak met regionale partners. De werkagenda moet uiterlijk 15 november 2026 door de colleges van gemeenten zijn vastgesteld.
Dit biedt een ingang om cultuur expliciet een plek te geven in de regionale uitwerking, bijvoorbeeld in aansluiting op sociaal verwijzen of mentale gezondheid. Het is geen afzonderlijke financieringsregeling voor cultuur: opname vraagt om een onderbouwde verbinding met de doelen van AZWA en afspraken met de betrokken partners.
Concrete actie voor adviseurs: sluit aan bij de uitwerking en uitvoering van de regionale werkagenda
Neem contact op met de gemeentelijke beleidsadviseurs sociaal domein in jouw gemeenten en/of met de regiocoördinator of mandaatgemeente. Vraag hoe cultuur kan aansluiten bij de regionale werkagenda. Bespreek welke rol cultuur kan spelen bij de verdere uitwerking en uitvoering van de werkagenda.
- Breng samen met cultuurcoaches en culturele partners concrete voorstellen in: voor welke opgave en doelgroep is de inzet bedoeld, wat wil je ermee bereiken en welke partners zijn nodig?
- Vraag om cultuur waar passend expliciet te benoemen in de werkagenda en om afspraken over rollen, samenwerking en mogelijke financiering vast te leggen. Houd daarbij de BRC-financiering van cultuurcoaches en eventuele middelen voor andere cultuurprojecten uit elkaar.
Meer achtergrond vind je bij Kunstloc Brabant: Veranderingen in de financiering van cultuurcoaches en VNG: Meer duidelijkheid financiering sport en bewegen vanaf 2027. Voor de regionale werkagenda AZWA zijn er de Handvatten voor het opstellen van de regionale werkagenda.
