Kortestraat 16, 6811 EP Arnhem

[email protected]

026 3519029

Logo

Een nieuw cultuurbestel vanaf 2029: wat betekent dat voor Gelderland?

Het landelijke cultuurbestel gaat vanaf 2029 veranderen. In haar kamerbrief schetst minister Rianne Letschert drie hoofdpunten: meer aandacht voor cultuur in de regio, nieuwe afspraken over de verantwoordelijkheden van overheden en een wijziging van het fondsenlandschap. Veel moet nog worden uitgewerkt, maar de keuzes zijn belangrijk voor Gelderland, zeker buiten de grote steden.

De drie hoofdpunten:

Meer aandacht voor cultuur in de regio

Culturele voorzieningen zijn door het hele land te vinden, maar specialistischer aanbod en publieke middelen zijn sterk geconcentreerd in stedelijke gebieden. De minister wil die vanaf 2029 beter spreiden. Iedere regio heeft daarbij eigen behoeften: het uitgangspunt is een passende culturele infrastructuur die inwoners toegang geeft tot cultuur. Van podia en musea, tot bibliotheken en erfgoedverenigingen.

Juist buiten de grotere steden hebben voorzieningen vaak een functie voor meerdere gemeenten. Wat er nodig is, vraagt dus ook om een regionale blik.

Maar: meer aandacht voor de regio betekent voorlopig niet dat er geld bij komt. De Raad voor Cultuur adviseerde structureel €200 miljoen extra te investeren; het kabinet kiest daar niet voor. Meer landelijke middelen buiten de grote steden vraagt dus om een andere verdeling van het bestaande budget.

Nieuwe afspraken over verantwoordelijkheden

De minister wil het kader voor de verantwoordelijkheden van Rijk, provincies en gemeenten herzien. Er zijn ook signalen dat politieke partijen de verantwoordelijkheid van medeoverheden voor cultuur wettelijk steviger willen verankeren. Het ministerie geeft daarbij aan dat zonder aanvullende middelen geen extra taken bij gemeenten en provincies kunnen worden neergelegd.

In Gelderland hebben gemeenten en provincie al jaren geïnvesteerd in regionale samenwerking. Via de cultuur- en erfgoedpacten werken gemeenten samen aan participatie, bovenlokale voorzieningen en netwerken. Die regionale schaal verdient een plek in de nieuwe afspraken.

BMC verkent in Balans in het bestel een grotere rol voor provincies bij regionale basisvoorzieningen, met een gezamenlijke verantwoordelijkheid van Rijk en provincie. De minister neemt dit model niet één op één over en laat verder onderzoeken hoe overheden samen gerichter kunnen investeren. Een stevigere provinciale positie kan helpen om landelijke investeringen te verbinden met wat in de Gelderse regio’s is opgebouwd.

Wijziging van het fondsenlandschap

Vanaf 2029 krijgen de rijkscultuurfondsen waarschijnlijk een grotere rol: de bedoeling is dat meer landelijke cultuursubsidies via de fondsen gaan lopen. BMC onderzocht ook een sterke vereenvoudiging van het huidige landschap van zes fondsen. De minister neemt dat voorstel niet rechtstreeks over, maar wil onderzoeken hoe de fondsen robuuster kunnen worden georganiseerd.

Voor Gelderse organisaties en makers is vooral van belang hoe toegankelijk die financiering wordt. Regelingen moeten ook aansluiten bij kleinere organisaties, vrijwilligersorganisaties en makers die vanuit een andere schaal en context werken dan organisaties in de grote steden.

Wat doet Cultuur Oost?

Cultuur Oost verbindt de Gelderse praktijk met landelijke financiers en beleidsontwikkelingen. Als regiomakelaar van het Fonds voor Cultuurparticipatie onderzoeken we hoe Gelderse makers, verenigingen en lokale initiatieven beter aansluiting vinden bij landelijke financiering. Daarbij kijken we ook wat financiers nodig hebben om hun regelingen beter te laten aansluiten op de praktijk in Gelderland.

Daarnaast maken we zichtbaar wat samenwerking met cultuur kan betekenen voor maatschappelijke opgaven, zoals welzijn, kansengelijkheid en leefbaarheid. Met onze handreiking Samenwerken met Cultuur bieden we gemeenten, culturele organisaties en partners uit andere domeinen inzichten en praktische handvatten om samen aan die opgaven te werken. Het uitgangspunt is cultuur als volwaardige samenwerkingspartner, met aandacht voor duurzame verankering in beleid, organisatie en financiering. We ondersteunen die samenwerking door partijen rond gedeelde opgaven te verbinden, kennis en praktijkervaring te delen en te adviseren over domeinoverstijgend beleid.

Met Statenleden en provinciale beleidsadviseurs bespreken we het behoud van regionale investeringen en de positie van provincie en regio in het nieuwe bestel. Onze inzet: lokale, regionale, provinciale en landelijke keuzes moeten elkaar versterken en aansluiten bij wat in Gelderland is opgebouwd. Daarbij gaat het ook om voorzieningen die voor inwoners van meerdere gemeenten belangrijk zijn.

We volgen de uitwerking van het nieuwe bestel en delen relevante onderzoeken en beleidsupdates. In gesprekken met gemeenten, regio’s en provincie staat centraal wat nodig is om cultuur bereikbaar te houden: welke voorzieningen hebben een bovenlokale functie, waar zitten kwetsbaarheden en welke samenwerking is nodig?

Lees meer 

#cultuur & beleid